Podsumowanie I Kongresu Rewitalizacji Miast Polskich

     Chcąc syntetycznie podsumować wyniki Kongresu, można posłużyć się maksymą XIX wiecznego francuskiego matematyka i filozofa Jules Henri Poincare: Wiedzę buduje się z faktów, jak dom z kamienia; ale zbiór faktów nie jest wiedzą, tak  jak stos kamieni nie jest domem – potrzebne są jeszcze idee, koncepcje, działania.
Nieco szerzej patrząc na to wydarzenie, po wysłuchaniu referatów i dyskusji podczas trzech dni kongresu można stwierdzić, że działanie rewitalizacyjne w Polsce osiągnęły już pewną masę krytyczną, która powinna zaowocować nową jakością. Działań rewitalizacyjnych nie da się już dłużej prowadzić jedynie w oparciu o oddolną inicjatywę gmin i środki UE. Rozszerzenie i zwiększenie dynamiki procesów rewitalizacji wymaga zbudowania systemu obejmującego wszystkie poziomy władzy od krajowego poprzez wojewódzki aż po lokalny.
     Podczas obrad kongresowych staraliśmy się nie tylko przedstawić wyniki Projektu badawczego-zamawianego pt. Rewitalizacja miast polskich…, ale przede wszystkim -posłuchać przedstawicieli miast, regionów oraz naukowców i ekspertów, którzy na co dzień zajmują się problematyką rewitalizacji.
     Tematyka poruszana podczas obrad wskazuje na znaczne poszerzanie się zakresu podejmowanej problematyki oraz grona osób i instytucji zainteresowanych rewitalizacją

• Coraz wyraźniej widoczna jest rola województwa samorządowego, jako partnera w procesach rewitalizacyjnych. Tą aktywność można traktować jako zapowiedź, że niebawem i władza centralna znajdzie swoje miejsce w systemie rewitalizacji i odnowie miast. Regiony stosują kilka sposobów wykorzystywania środków, a także koordynacji i oddziaływania na procesy rewitalizacji. Widać wyraźnie, że regiony mają pewną koncepcję swojej roli w tych działaniach poprzez formułowanie polityk rewitalizacyjnych w ramach polityk rozwojowych, monitorowanie procesów oraz mobilizowanie środków na rewitalizację.
  

• Wyraźnie eksponowany, także w ramach projektu badawczego , jest społeczny wymiar rewitalizacji. W świetle licznych, prezentowanych doświadczeń, widać, że nie da się już prowadzić rewitalizacji bez udziału społeczności lokalnych, a także instytucji i podmiotów gospodarczych związanych z rewitalizowanym obszarem. Niewątpliwie potrzebne jest bardzo precyzyjne rozeznanie potrzebi preferencji wszystkich uczestników procesu rewitalizacji. Konieczne jest także ciągłe doskonalenie umiejętności komunikowania się władz lokalnych ze społeczeństwem.
  

• W rewitalizacji bardzo istotne są zagadnienia ochrony i wykorzystania dziedzictwa kulturowego. Przy obecnej doktrynie konserwatorskiej, zgodnie z którą nadrzędnym celem jest zachowanie historycznej substancji bardzo trudna jest rewitalizacja obszarów posiadających te wartości. Obszary rewitalizowane muszą spełniać funkcje służące  współczesnemu społeczeństwu. Dostosowanie starych obiektów do nowych funkcji będzie wymagało dość istotnych zmian w ich substancji. Konserwatorzy zabytków powinni bardziej indywidualnie analizować nowy kontekst obiektów historycznych i być może w wielu przypadkach zliberalizować spojrzenie na kształtowanie nowej formy wykorzystania zabytków, adekwatnej do ich nowej funkcji.
  

• Bardzo ważne jest również czerpanie z doświadczeń z krajów takich jak Francja, Niemcy, Wielka Brytania. Dotyczy to szczególnie niektórych rozwiązań prawnych pozwalających na mobilizowanie środków finansowych na potrzeby rewitalizacji oraz sposobów gromadzenia i uzdatniania terenów poprzemysłowych i poeksploatacyjnych.

     W  dniach 14-16 czerwca 2010 r. Kraków był polską stolicą rewitalizacji. W Kongresie wzięło udział 290 osób ze wszystkich regionów Polski. Wśród tych uczestników wyróżnić można między innymi:

• 150 osób – samorządowcy na poziomie gmin i regionów
• 100 osób – przedstawiciele świata naukowego
  
• 40 osób – inni, w tym 10 zagranicznych gości.
  

Ta duża grupa osób związanych ściśle z rewitalizacją zaprezentowała znaczący zasób wiedzy o tej problematyce.

     Trzydniowe obrady obejmowały 5 sesji plenarnych, 6 sesji równoległych oraz 1 panel dyskusyjny. W obradach udział wzięło 80 mówców, przewodniczących i panelistów. Około 50 osób mogło zabrać głos w dyskusji. Organizację kongresu zapewniał dziesięcioosobowy zespół Instytutu Rozwoju Miast w Krakowie.

     Chciałbym, w imieniu całego Konsorcjum realizującego projekt badawczy-zamawiany pt. Rewitalizacja miast polskich… złożyć serdeczne podziękowania wszystkim uczestnikom Kongresu, prowadzącym obrady, prelegentom i dyskutantom.
Już dzisiaj zapraszam na II Kongres Rewitalizacji Miast Polskich, który planujemy zorganizować w 2012 roku.

                        dr hab. arch. Zygmunt Ziobrowski
                        Kierownik Projektu